Radyoloji veya radyodiagnostik eskiden halk arasında kullanılan deyimle röntgen , hastalıkların tanısı için hizmet veren bir tıp alanıdır. Bugün hızla gelişen tıbbi teknoloji ile birlikte hastalığın tanımlanmasında çok çeşitli ve gelişmiş aletler kullanılmaktadır. Radyolojinin tıbbın en hızlı ilerleyen dalı olduğu söylenebilir. Hızlı gelişmeyle birlikte hastalıkların tanımlanması yanında girişimsel radyoloji bazı hastalıklarda tedavinin uygulanmasınıda sağlamaktadır. .
Hastanemizde yapılan Radyolojik ve Ultsanografik İncelemeler :
Direkt grafiler – Konvansiyonel Röntgen
X-ışını kullanılır.Tüm kemik yapılar ve akciğer için kullanılan ilk görüntüleme yöntemidir. Ayrıca bazı kontrast maddeler kullanılarak; böbrek fonksiyonları ve idrar yollarının görüntülenmesinde kullanılır.
Ultsanografi (USG) (US-Ultrasonografi) (B/W Gri skala siyah beyaz USG)
Ultrason, insan kulağının işitemiyeceği kadar yüksek frekanslı ses dalgalarını kullanarak iç organları görüntüleyen bir tanı yöntemidir. Ultrasonda radyasyon kullanılmaz. Bu nedenle gebelerde ve bebeklerde rahatlıkla kullanılabilir. Cihazdan gönderilen ses dalgaları, hasta vücudundan yansıdıktan sonra gene aynı cihaz tarafından algılanır. Yansıma farklılıkları organdan organa değişir. Bu nedenle farklı yansımaların olduğu yapılar, farklı görüntüler verirler. Normal yapılar içindeki bir ur ya da kist, ses demetlerini farklı yansıttığı için farklı yapıda gözlenir ve tanı konulur. Görüntü oluşturulması sırasında "prob" hasta vücudunda gezdirilirken, altında kalan bölümün kesit görüntüleri, hareketli organlar gibi ekranda kayar. Bu esnada radyolog tanı koyar. Elde edilen görüntülerin tanıda çok fazla bir katkısı yoktur. US işlemi, ihtisas eğitimleri süresince yaklaşık 1-3 yıl ultrasonografi eğitimini alan radyologlarca yapılır.
Bugüne kadar gebelikte ve diğer incelemelerde gösterilebilen bir yan etkisi yoktur.
Renkli Doppler Ultrasonografi ( Color Doppler)
Doppler sonografi ikinci bir ultrason yöntemidir, iç vücut yapısını görüntülerken aynı zamanda kan akışını saptamak ve görüntülemek için kullanılmaktadır.Renkli Doppler Ultrasonografi ile damar içindeki kanın akış yönü ve akım hızını saptanabilmekte damarlardaki darlık ve tıkanıklar izlenebilmektedir. Renkli Doppler Ultrasonografi damar lezyonlarının saptanmasında angiografiden önce uygulanabilen noninvaziv bir yöntemdir. Doppler incelemeleri, normal ultrasonografi cihazları ile yapılır. Ancak bunlarda farklı bilgisayar donanımı mevcuttur.
Doppler Ultrasonografi incelemesi ile;
Kol ve bacak damarları,
Karaciğeri besleyen damarlar
Böbreği besleyen damarlar
Boyun damarları
Gebelerde, anneye ve fetuse ait damarlar
Erkeklerde testisleri besleyen damarlar
Vücudun herhangi bir bölgesinde oluşan bir kitlenen damarlanması
incelenebilir.
İnceleme öncesinde önemli bir hazırlık gerekmemektedir. Ancak karın içindeki bir organ (karaciğer, böbrek v.b.) incelenecek ise hastanın aç olması, oluşabilecek gazı engelleyerek incelemenin daha kaliteli gerçekleşmesini sağlar. Karın bölgesi incelemeleri dışında önceden bir hazırlık gerekmemektedir.
Normal gebeliklerde de 25. haftadan sonra Renkli Doppler US uygulaması ile bebekteki dolaşım stres, sıkıntı ve gelişme geriliği, kordon dolanması gibi durumlar tanınabilmektedir.
Son otuz yıldır günlük tıp pratiğimizde önemli bir yer edinen ultrasonografi, renkli Doppler'den sonra gelişen bilgisayar yazılımlarının da etkisi ile günümüzde dört boyutlu görüntüleri sunabilecek aşamaya gelmiştir.
Temel özellikleri II. Dünya savaşından beri bilinen, ancak bu gün bize sağladığı olanaklara bilgisayar tekonolojilerindeki ilerlemelerle ulaşabilen ultrasonografi gerçekte insan vücudunu dilimlere ayırarak görüntüleme özelliğine sahiptir. Radyologun elinde bir bıçak gibi, incelenen vücut parçasını kesip dilimleyerek tanı koymamıza yarayan bu görüntüleme yöntemi, şimdilerde cihazları çalıştıran bilgisayarların kapasitesi arttıkça, bu kesitleri birleştirerek 3 boyutlu hale getirebilmektedir.
Önceleri cihazın monitöründe donuk kareler olarak ortaya çıkan 3 boyutlu görüntüler, yine bilgisayarların kapasite artışına bağlı olarak bu donuk kareleri saniyede 16-30 defa tekrarlayabilmeye başlamışlardır. Bu gelişme 3 boyutlu görüntülerin bir sinema film şeridi gibi gözümüzü yanıltmaya ve hareketli 3 boyutlu görüntüler elde etmeye yaramıştır. Bu tür incelemeye de 4 boyutlu ultrasonografi denmektedir.
3 veya 4 boyutlu ultrasonografi, tanı açısından bazı kolaylıklar sağlasa da, sağlıklı bir inceleme için radyologun mutlaka kurallara uygun bir 2 boyutlu ultrasonografi tetkiki yapması ve bundan sonra 3-4 boyutlu incelemeye geçmesi gerekir. Yoksa hata yapmak kaçınılmaz olur. Burada önemli olan incelemeyi yapan hekimin, hastasına yeterli zamanı ayırması ve ancak her şeyden emin olduktan sonra 4 boyutlu incelemeye geçerek daha görsel özellikli olan kayıtları yapmasıdır.
Elde edilen görüntüleri, cihazın belleğine kaydetmek ve/veya daha sonra farklı ortamlarda yeniden izleyebilmek amacıyla CD üzerine kaydetmek mümkün olmaktadır. Bu türden kayıtlar özellikle obstetride anne-babaya hoş bir hediye teşkil etmektedir.
Üzerinde durulması gereken başka bir konu, dört boyutlu görüntülerin her zaman çok iyi olarak elde edilmesinin mümkün olmadığıdır. Bu nedenle özellikle aşırı beklentiler içinde tetkike gelip hayal kırıklığı yaşamak mümkündür. En uygun 4 boyutlu inceleme peryodu 24-27. haftalar olmakla beraber gebeliğin başka dönemlerinde de güzel görüntüler elde edebilmek mümkün olmaktadır.
Mamografi
Memelerin detaylı görüntüsünün düşük dozlu özel bir X ışını (Röntgen ışını) yardımı ile çıkarılmasıdırMeme muayenesi esnasında bulunan şüpheli bir kitlenin yerinin ve özelliklerinin belirlen mesi amacıyla yaygın ve etkin bir şekilde kullanılmaktadır. 50 yaşın üzerindeki kadınlarda bulunan kitlelerin %85 ila %90'ının hissedilebilir büyüklüğe ulaşmasından 2 yıl kadar önce mamografi ile belirlenebileceği tahmin edilmektedir. Meme kanseri açısından hiçbir risk faktörü bulunmayan, hiçbir şikayeti olmayan ve yıllık meme muayeneleri normal olan kadınlarda da belli aralıklarla meme kanseri tarama testi olarak rutin mammografi önerilmektedir.
Mamografi ne zaman yapılmalıdır?
Mammografi incelemesine başlamadan önce mutlaka dikkatli bir meme muayenesi de yapılırsa tanı olasılığı artacaktır. Meme kanseri kadınlarda nisbeten sık görülen bir kanser türüdür. Kadınlarda kansere bağlı ölüm nedenleri arasında akciğer kanserinden sonra ikinci sırayı almaktadır. Her 12 kadından biri hayatının bir döneminde meme kanserine yakalanmakta ve her 25 kadından biri meme kanseri nedeniyle hayatını kaybetmektedir. Tarama testlerinin amacı bir hastalığın ortaya çıkacağını önceden anlamaya çalışmak veya hastalığı erken evresinde yakalamaktır. Mamografinin kadınlara belli aralıklarla yapılmasının doktorlar tarafından şiddetle önerilmesinin nedeni, bu tarama testi sayesinde meme kanserinin erken tanınabilmesiyle hastalığa bağlı ölüm riskinin %25-80 oranında azaltılabilmesidir. Tarama amaçlı mammografiye meme kanseri açısından risk faktörleri bulunmayan kadınlarda 40 yaşında başlanmalı, 50 yaşına kadar 2 yılda bir, daha sonra yılda bir rutin olarak uygulanmalıdır. Yapılan meme muayenesinde bir sorun saptanması durumunda veya kadının her ay kendi yaptığı meme muayenesi esnasında bir kitle saptaması ve bunun doktor muayenesiyle doğrulanması durumunda mamografi yenilenir. Otuz yaşından daha genç kadınlarda meme dokusunun yoğun olması nedeniyle görüntülemenin zor olması, meme kanseri görülme olasılığının oldukça düşük olması nedeniyle rutin mamografi önerilmez. Bu yaş grubunda genellikle meme ultrasonografisi yapılır. Ailede (anne, kardeş) meme kanseri varsa veya meme kanseri risk faktörleri olan kadınlarda mamografi aralıkları hekim tarafından düzenlenir.
Tarama mamografi meme dokusunun adet döngüsünün içinde en iyi görüntülenebildiği dönemde yapılmalıdır. Bu dönem adet kanamasının başladığı ilk hafta içerisinde hormon seviyelerinin nispeten düşük olduğu günlerdir.
Mamografi diğer tetkiklerden farklı mıdır?
Mamografi, özel bir röntgen cihazı yardımıyla her iki memenin sıkıştırılarak çeşitli pozisyonlarda filmlerinin alınmasıdır. Mamografi çekimi esnasında meme dokusunun iyice sıkıştırılmasının amacı daha küçük lezyonları görebilmek ve radyasyon dozunu en düşük seviyeye indirmektir.
Önceden yaptırılmış meme tetkikleri önemli midir?
Mamogramlar yorumlanırken genellikle önceki yıllardaki görüntüler de dikkate alınır. Bu nedenle mammografi filmlerinin ve raporlarının muhafaza edilmesi ve düzenli olarak radyoloji uzmanına sunulması son derece önemlidir.
Hastanemizde bulunan mamografi cihazı digital olup, rezolasyonu yüksektir ve mamografi eşliğinde telle işaretleme yapmak mümkündür.
Hangi radyolojik incelemeyi yaptırırsanız yaptırın, yanınızda eski incelemelerinizi götürmeyi unutmayın. Radyoloğunuzu ne kadar bilgilendirirseniz, alacağınız verim o kadar çok olacaktır.
Yönetim'den
